Wybór między pompą ciepła typu monoblok a systemem split to jedna z najważniejszych decyzji, przed którą stają inwestorzy planujący ekologiczne i oszczędne ogrzewanie domu. Oba rozwiązania wykorzystują odnawialne źródła energii, czerpiąc ciepło z ekologicznego źródła i przekazując je do instalacji grzewczej budynku. Choć zasada ich działania oparta na cyklu termodynamicznym Carnota jest identyczna, różnią się one znacząco budową, wymaganiami montażowymi oraz specyfiką eksploatacji. Poniżej znajduje się szczegółowa analiza obu systemów, która pomoże podjąć optymalną decyzję.
Jak działa pompa ciepła?
Wszystkie powietrzne pompy ciepła działają na analogicznej zasadzie, którą można porównać do pracy lodówki, ale w odwróconym kierunku. Zamiast usuwać ciepło z wnętrza na zewnątrz, urządzenie pobiera energię z otoczenia – nawet gdy temperatura spada do -25°C – i transportuje ją do wnętrza budynku.
Proces ten przebiega w czterech etapach:
- Parowanie
Czynnik chłodniczy (np. R32 lub R410a) o bardzo niskiej temperaturze wrzenia przepływa przez parownik, gdzie odbiera ciepło od zasysanego powietrza zewnętrznego i przechodzi w stan gazowy.
- Sprężanie
Gaz trafia do sprężarki, nazywanej sercem pompy, która gwałtownie podnosi jego ciśnienie i temperaturę do poziomu nawet 80–85°C.
- Skraplanie
Gorący czynnik trafia do skraplacza (wymiennika ciepła), gdzie oddaje energię do wody krążącej w instalacji grzewczej budynku (np. grzejników lub podłogówki), powracając do postaci płynnej.
- Rozprężanie
Po oddaniu ciepła czynnik przechodzi przez zawór rozprężny, gdzie jego ciśnienie i temperatura spadają, co przygotowuje go do kolejnego cyklu.
Ilość energii elektrycznej potrzebnej do napędu tego procesu jest od 2 do 5 razy niższa niż otrzymana w ten sposób energia cieplna, co czyni pompy ciepła niezwykle ekonomicznym rozwiązaniem.
Charakterystyka i zalety pompy ciepła typu monoblok
Pompa ciepła monoblok to samodzielne urządzenie, w którym wszystkie komponenty – zarówno układ chłodniczy, jak i hydrauliczny – są zamknięte w jednej obudowie montowanej na zewnątrz budynku.
Główne zalety systemu monoblok
• szybki i łatwy montaż - urządzenie jest fabrycznie napełnione czynnikiem chłodniczym i hermetycznie zamknięte przez producenta, który gwarantuje szczelność układu.
• brak wymogu uprawnień F-gazowych - ponieważ instalator nie ingeruje w układ chłodniczy i nie wykonuje połączeń rurowych dla czynnika roboczego, nie musi posiadać specjalistycznych uprawnień gazowych.
• oszczędność miejsca wewnątrz domu - cała technologia znajduje się na zewnątrz, co eliminuje konieczność wygospodarowania miejsca na jednostkę wewnętrzną. W domu montuje się jedynie elementy, takie jak zasobnik c.w.u., bufor czy naczynie przeponowe.
• cicha praca - nowoczesne modele, jak seria Magis M marki Immergas, charakteryzują się bardzo niskim poziomem hałasu i bionicznym wzorem łopatek wentylatora.
• łatwiejsza konserwacja - mniejsza liczba jednostek i krótsza instalacja oznaczają mniejsze ryzyko awarii połączeń oraz potencjalnie niższe koszty corocznych przeglądów.
Wadą monobloków jest ryzyko zamarznięcia wody w rurach łączących pompę z budynkiem w przypadku długotrwałej awarii zasilania podczas mrozów. Aby temu zapobiec, stosuje się izolację rur, zawory antyzamrożeniowe upuszczające wodę przy spadku temperatury do 2–4°C, roztwór glikolu w układzie lub zasilanie awaryjne UPS.
Charakterystyka i zalety pompy ciepła typu split
System typu split składa się z dwóch modułów: zewnętrznego i wewnętrznego, połączonych rurami chłodniczymi. W jednostce zewnętrznej znajduje się parownik, sprężarka i zawór rozprężny, natomiast w jednostce wewnętrznej (przypominającej kocioł gazowy) umieszczony jest skraplacz, naczynie przeponowe i pompa obiegowa.
Główne zalety systemu split
• bezpieczeństwo przed zamarzaniem - pomiędzy jednostkami krąży czynnik chłodniczy (gaz), który paruje w ujemnych temperaturach. Woda znajduje się wyłącznie wewnątrz budynku, więc długa przerwa w dostawie prądu podczas mrozów nie grozi uszkodzeniem urządzenia.
• elastyczność lokalizacji - jednostka wewnętrzna może zostać zainstalowana w dowolnym pomieszczeniu gospodarczym, pralni czy garażu.
• wysoka wydajność na odległość - odległość między jednostkami bez uzupełniania czynnika wynosi standardowo do 15 metrów, a po jego uzupełnieniu może sięgać nawet 50 metrów (w zależności od modelu w systemach Immergas).
Kluczową kwestią przy wyborze splitu jest to, że montaż wymaga instalatora z uprawnieniami F-gazowymi, który musi wykonać próżnię w układzie, sprawdzić szczelność i napełnić instalację gazem.
Hybrydowe pompy ciepła – inteligentne rozwiązanie monoblok i split
Innowacyjnym rozwiązaniem, szczególnie polecanym do budynków modernizowanych, są hybrydowe pompy ciepła, które łączą w sobie powietrzną pompę ciepła oraz kondensacyjny kocioł gazowy w jeden zintegrowany system.
Rodzaje hybrydowych pomp ciepła Immergas
Hybrydowa pompa ciepła split (Magis COMBO V2)
Składa się z jednostki zewnętrznej i jednostki wewnętrznej, która zawiera zarówno kocioł gazowy, jak i moduł hydrauliczny pompy ciepła. Umożliwia ogrzewanie, produkcję c.w.u. (przepływowo lub w zasobniku) oraz chłodzenie. Wymaga uprawnień F-gaz do montażu.
Hybrydowa pompa ciepła monoblok (Victrix Hybrid)
Jednostka zewnętrzna to kompletna pompa ciepła (układ chłodniczy i hydrauliczny), a jednostka wewnętrzna to kocioł gazowy. Połączone są one dedykowaną automatyką, która sprawia że jest to jedno współdziałające urządzenie. Montaż nie wymaga uprawnień F-gaz. System ten nie potrzebuje bufora do odszraniania, gdyż wykorzystuje w tym celu kocioł gazowy.
Dlaczego warto wybrać system hybrydowy?
Taki układ jest inteligentny – automatycznie decyduje, które źródło energii (gaz czy prąd) jest w danej chwili najbardziej opłacalne na podstawie cen paliw i temperatury zewnętrznej. W najzimniejsze dni, gdy sprawność pompy spada, kocioł gazowy przejmuje ogrzewanie lub wspomaga pompę, zapewniając komfort bez wysokich rachunków za prąd.
Wybór optymalnego systemu – kiedy monoblok, a kiedy split?
Pod względem wydajności grzewczej oba systemy mają bardzo podobne parametry, a wybór powinien być podyktowany specyfiką budynku i preferencjami inwestora.
Kiedy warto wybrać monoblok?
Rozwiązanie to jest rekomendowane w sytuacjach, gdy dysponujesz ograniczoną przestrzenią wewnątrz budynku, chcesz uniknąć formalności związanych z ustawą F-gazową oraz obowiązku rejestracji urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów (dla mocy powyżej 10 kW), a jednocześnie zależy Ci na maksymalnie uproszczonym montażu. Sprawdza się również w dużych obiektach, w których wymagane jest zastosowanie kaskady urządzeń, umożliwiającej łączenie do sześciu jednostek Magis M.
Kiedy warto wybrać split?
Rozwiązanie to sprawdzi się w sytuacjach, w których wymagane jest pełne bezpieczeństwo hydrauliczne w warunkach niskich temperatur, bez konieczności stosowania glikolu lub zaworów spustowych, a także tam, gdzie jednostka zewnętrzna musi zostać zlokalizowana w znacznej odległości od budynku, nawet do 50 m.
Dobór mocy i możliwości dofinansowania
Niezależnie od wybranego typu, kluczowe jest precyzyjne dobranie mocy pompy do zapotrzebowania budynku. Szacuje się, że nowe domy potrzebują 30–50 W/m², podczas gdy budynki sprzed 1980 r. mogą wymagać 130–200 W/m². Niedoszacowanie mocy skutkuje niedogrzaniem, a przewymiarowanie – nieekonomiczną pracą i szybszym zużyciem sprężarki.
Inwestycję można znacząco obniżyć dzięki programom dotacyjnym:
• „Czyste Powietrze”: na wymianę starych kotłów i termomodernizację.
• „Moje Ciepło”: dla nowych budynków o podwyższonym standardzie.
• Ulga termomodernizacyjna: odliczenie kosztów od podatku.
Wybierając urządzenia Immergas o najwyższej klasie efektywności energetycznej A+++ lub A++, można liczyć na zwiększone kwoty dofinansowania.
Podsumowanie
Zarówno pompy ciepła monoblokowe, jak i split stanowią nowoczesne i ekologiczne źródła ciepła, zapewniające wysoką efektywność energetyczną. Wybór optymalnego rozwiązania powinien być poprzedzony analizą warunków technicznych budynku oraz konsultacją z doświadczonym instalatorem. Prawidłowo dobrana pompa ciepła zapewnia nie tylko komfort cieplny, ale również istotne oszczędności eksploatacyjne i stanowi długoterminową inwestycję w efektywność energetyczną budynku.
FAQ – pompa ciepła monoblok czy split
- Czy pompa ciepła split lepiej sprawdza się przy niskich temperaturach?
W wielu przypadkach tak, ponieważ instalacja wodna znajduje się wewnątrz budynku. Ogranicza to straty ciepła i ryzyko związane z mrozem, co bywa istotne w chłodniejszych strefach klimatycznych.
- Która pompa ciepła zajmuje mniej miejsca w domu?
Monoblok nie wymaga montażu jednostki wewnętrznej, dlatego w budynku zajmuje mniej przestrzeni technicznej. W przypadku systemu split konieczne jest wygospodarowanie miejsca na jednostkę wewnętrzną.
- Czy pompa ciepła typu split zapewnia wyższą efektywność niż monoblok?
Poziom efektywności pomp ciepła typu split i monoblok może być porównywalny i zależy przede wszystkim od zastosowanej technologii, klasy urządzenia oraz warunków pracy instalacji. W praktyce rozwiązania typu split bywają jednak korzystniejsze w niskich temperaturach zewnętrznych, ponieważ obieg wodny prowadzony jest wewnątrz budynku, co ogranicza straty ciepła oraz eliminuje ryzyko zamarzania instalacji.
